Bir tarikat ad\u0131. Mel\u00e2met, s\u00f6zl\u00fckte k\u0131namak, ay\u0131plamak ve sitem etmek manalar\u0131na gelir. Mel\u00e2m\u00eelik yoluna ba\u011flanan kimseye de “Mel\u00e2m\u00ee” denir.<\/p>\n\n\n\n
Mel\u00e2m\u00eeli\u011fin bir tarikat oldu\u011funu s\u00f6yleyenler yan\u0131nda; kurallar\u0131 belli bir tarikat olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6steri\u015ften ve d\u00fcnya kayg\u0131s\u0131ndan uzak kalmay\u0131 benimseyenlerin genel ad\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler de vard\u0131r. Mel\u00e2m\u00eeli\u011fin bir tarikat olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kurucusunun ve kurulu\u015f tarihinin bilinmedi\u011finden dolay\u0131d\u0131r. Birinci d\u00f6nem Mel\u00e2m\u00eelik, “Mel\u00e2metiye” ad\u0131yla tan\u0131n\u0131r. \u0130lk defa Ni\u015fabur’da hicr\u00ee III. asr\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ebu Salih Hamdun b. Ahmet b. Amm\u00e2r el-Kass\u00e2r, Mel\u00e2m\u00eeli\u011fin yay\u0131lmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Mel\u00e2m\u00eelik, Hamdun Kassar’dan \u00f6nce varsa da, bir tarikat haline onun zaman\u0131nda gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Mel\u00e2m\u00eelikte Muhyiddin \u0130bn\u00fc-l Arab\u00ee’nin “Vahdet-i v\u00fccud” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn derin etkisi vard\u0131r. Mel\u00e2m\u00eeler ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan cemaatle namaz d\u0131\u015f\u0131ndaki ibadetlerini ve Allah’a yak\u0131nl\u0131kla ilgili hallerini halktan gizlerler. Bunlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlarsa kendilerini k\u0131narlar. Ger\u00e7ek durumlar\u0131n\u0131 sezdirmemek i\u00e7in halk i\u00e7inde s\u0131radan bir insan gibi giyinip kendilerini belli etmeden ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ve g\u00f6steri\u015fe de\u011fer vermezler. \u0130nsanlara yaln\u0131z k\u00f6t\u00fc taraflar\u0131n\u0131 g\u00f6sterip iyiliklerini gizlemede \u00e7ok ileri gittiklerinden, \u00e7evresindekiler onlar\u0131 kusurlu kimseler sanarak ay\u0131plar ve k\u0131narlar. En ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 \u015fey, kibir ve g\u00f6steri\u015ftir. Bu k\u00f6t\u00fc huylardan korunmak, Mel\u00e2m\u00eelikte bir kurald\u0131r. \u00d6zel giysileri ve tekkeleri yoktur. Mel\u00e2m\u00eeler kimseye dertlerini a\u00e7mazlar.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc kula ihtiyac\u0131 bildirmek, muhta\u00e7tan yard\u0131m istemektir. Bu sebeple ihtiyac\u0131 Allah’tan dilemek ve Peygamber’in yolundan gitmek, kullu\u011fun iki esas\u0131d\u0131r. Birbirlerinin yard\u0131m\u0131na ko\u015farlar. Bu konuda Hamdun Kassar; “M\u00fcmin, karde\u015fi i\u00e7in gece kandil, g\u00fcnd\u00fcz asa olmal\u0131d\u0131r” der.<\/p>\n\n\n\n
Mel\u00e2m\u00eelik ba\u015fta Mevlev\u00eelik olmak \u00fczere IV. asr\u0131n sonlar\u0131nda olu\u015fmaya ba\u015flayan, V. ve VI. as\u0131rlarda geli\u015fen tarikatlar\u0131 etkilemi\u015f, bir\u00e7ok b\u00e2t\u0131n\u00ee mezhep ve mesleklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Sekizinci y\u00fczy\u0131l, \u0130slam aleminin sosyal ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131, Asr-\u0131 Saadetin nurlu izlerinin yava\u015f yava\u015f silinmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir ortama \u015fahitlik etmi\u015ftir. Harici fikirlerin tesirleri, ekonomik \u015fartlar, devlet bask\u0131s\u0131 ve \u00f6zellikle Arap milliyet\u00e7ili\u011fi fikrinin devlet ideolojisi olmas\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. B\u00f6yle bir ortamda halk tarikatlara s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f ve k\u0131smi de olsa yozla\u015fma tarikatlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda yava\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarikatlar\u0131n zikir, evrad, nafile ibadet, fenafi\u015f\u015feyh, nefsi gemleme, s\u0131k\u0131nt\u0131ya katlanma, toplumdan soyutlanma gibi kurallar\u0131 vard\u0131. Bu kurallar kendisine tepki bulmakta zorlanmad\u0131 ve tarikat kurum ve kurallar\u0131na bir reaksiyon olarak Melamilik ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Esasen Melamilik k\u00fclt\u00fcr\u00fc yakla\u015f\u0131k bin y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir ve Melamilik i\u00e7erisinde birbirine hi\u00e7 benzemeyen tipte insan modelleri vard\u0131r. Baz\u0131s\u0131 ehl-i s\u00fcnnet \u00e7izgisi i\u00e7erisinde, m\u00fcnzevi olarak ya\u015fayan, Allah ve Resul sevgisini kendisine rehber edinen kimseler iken, baz\u0131s\u0131 da hakikatten yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, \u015feriatla hi\u00e7 ba\u011fda\u015fmayan fiilleri i\u015fleyen, ehl-i s\u00fcnnet \u00e7izgisinden sapan kimselerdir. Bu nedenle Melamilik k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde iki tip kul modeli vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Melamilikte halka d\u00f6n\u00fck ya\u015fam tarz\u0131 vard\u0131r. Yani tarikatlarda oldu\u011fu gibi halktan soyutlanma yoktur. Halkla i\u00e7 i\u00e7edirler. Halktan kopamazlar. Kendilerini herkesten a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6rmek ilkesini benimsemi\u015flerdir. Melamilik tarih i\u00e7erisinde \u00fc\u00e7 grup alt\u0131nda incelenmektedir. Bu ayr\u0131m\u0131n nedeni genelde Melami pirlerinin anlay\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
1. D\u00f6nem Melamileri (Melametilik)
2. D\u00f6nem Melamileri (Melamiye-i Bayramiye)
3. D\u00f6nem Melamileri (Melamiye-i Nuriye)<\/p>\n\n\n\n
1. D\u00f6nem Melamileri: \u00dcnl\u00fc sufi Haldun Kassar’a ba\u011flanan bu d\u00f6nem Melamili\u011fine Melamiye-i Kassariye ya da Hz. Ebubkir’e dayand\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden dolay\u0131 tarikat-\u0131 aliye-i S\u0131dd\u0131kiye denildi.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nem Melamili\u011fi geleneksel tarikat \u00e7izgisine yak\u0131nd\u0131r. Ehl-i s\u00fcnnet \u00e7izgisi i\u00e7erisindedir. Nefsi gemleme, nafile ibadet, zikir, evrad vs. gibi tarikatlarda g\u00f6r\u00fclen kurallar bu d\u00f6nem Melamilerinde de mevcuttu.<\/p>\n\n\n\n
2. D\u00f6nem Melamileri: Bu d\u00f6nem Melamileri \u00fcnl\u00fc mutasavv\u0131f Ahc\u0131 Bayram-\u0131 Veli’nin kurucusu oldu\u011fu Bayramiye tarikat\u0131n\u0131n bir kolu olduklar\u0131ndan Melamiye-i Bayramiye diye adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Kurucusu \u00d6mer Dede Sikkini’dir.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nem Melamileri Vahdet-i v\u00fccud felsefesini benimsemi\u015flerdir. A\u015f\u0131r\u0131 Ehl-i Beyt sevgisinden dolay\u0131 \u015eiili\u011fe meyletmi\u015flerdir. Durum b\u00f6yle olunca \u015eiilerle aras\u0131 iyi olmayan Osmanl\u0131 Devleti O\u011flan \u015eeyh H\u00fcseyin Ma\u015fuki, \u015eeyh Bali Hamza Dede, Be\u015fir A\u011fa gibi ileri gelem Melami pirlerini idam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
3. D\u00f6nem Melamileri: Bu d\u00f6nem Melamileri kurucular\u0131 Muhammed Nurul Arabi’nin ad\u0131ndan dolay\u0131 Melamiye-i Nuriye diye bilinirler. Bu d\u00f6nem Melamileri Nak\u015fili\u011fe yak\u0131nd\u0131rlar. Yani 2. \u00f6nem Melamilerinin aksiyoner havas\u0131 bunlarda yoktur. Melamilik bu d\u00f6nemde asli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden uzakla\u015fm\u0131\u015f, kurumsalla\u015fma ve bi\u00e7imsellik geli\u015fmi\u015f, yani tekke, dergah, zikir, evrad gibi kurallarla ba\u011flanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu d\u00f6nem Melamilerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Masonlu\u011fa kaym\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle 2. ve 3. d\u00f6nem Melamilerinde \u015feriata ayk\u0131r\u0131 s\u00f6z s\u00f6yleme ve \u015feriata ayk\u0131r\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 mevcuttu.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00f6nem Melamileri riya, \u015f\u00f6hret, hubb-u cah gibi tehlikelerden kurtulmak u\u011fruna halka kendilerini k\u00f6t\u00fc g\u00f6sterme, \u015feriata ayk\u0131r\u0131 davranma gibi bir metod takip etmi\u015fler ve halk onlardan ka\u00e7\u0131nca ger\u00e7ek ihlas\u0131 ve Allah sevgisini kazanacaklar\u0131na inanm\u0131\u015flard\u0131r. Hatta baz\u0131lar\u0131 dalalet ve tabiat batakl\u0131\u011f\u0131na saplanarak dinden \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Tasavvufun bir \u00e7ok teorik yan\u0131n\u0131 benimseyen Melamiler, tarikatlar\u0131n ibadet ve kurallar\u0131n\u0131 kabul etmiyorlard\u0131. Hatta tarikatlar\u0131 halk\u0131 uyuttu\u011fu iddias\u0131yla su\u00e7layanlar da olmu\u015ftur. Mutasavv\u0131flar\u0131n zahitli\u011fini riya diye de g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
Anadolu k\u00f6kenli tarikatlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu gibi Melamilik de \u015eii akidesinden etkilenmi\u015ftir. Daha do\u011fru bir ifade ile Ehl-i Beyt sevgisi t\u00fcm Anadolu’yu etkilemi\u015ftir. Melamilik de bundan nasibini alm\u0131\u015f ve Melami atmosferde yeti\u015fen baz\u0131 ki\u015filer Kalenderilik, Haydarilik, Abdall\u0131k ve on ikinci y\u00fczy\u0131lda hemen hemen b\u00fct\u00fcn bu mezhepleri temsil eden Bekta\u015filik gibi tarikatlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na do\u011frudan yada dolayl\u0131 olarak etki etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
Nefsinde yaln\u0131zca kusur ve naks, acz ve fakr olan insan\u0131n, b\u00fct\u00fcn mehasin ve kemalat\u0131n\u0131n Fat\u0131r-\u0131 Z\u00fclcelal taraf\u0131ndan ona ihsan edilmi\u015f nimetler oldu\u011funu anlay\u0131p, fahre, gurura hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamas\u0131 zaten insan\u0131 riyadan, \u015f\u00f6hretperestlikten, gururdan ve fahrden kurtar\u0131r. Yoksa \u015feriata ayk\u0131r\u0131 davranarak fahr ve gururdan kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. M\u00fcmk\u00fcn olsa bile ehl-i s\u00fcnnet \u00e7izgisine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Zira Hz. Peygamber -ki, \u0130slam\u0131n peygamberidir ve s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmede de zirvededir- hi\u00e7bir zaman insanlar\u0131n tevecc\u00fch\u00fcnden ka\u00e7\u0131nmak u\u011fruna \u015feriata muhalif fiilleri i\u015flememi\u015f, tam aksine ibadette, takvada, ihlasda, duada, \u015fefkatte, cesarette eri\u015filmez olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Allah sevgisinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc Resul’e ittiba iledir. Resul’e ittiba ise S\u00fcnnet-i Seniyye \u00e7izgisinde ya\u015famakla m\u00fcmk\u00fcn olur. M\u00fcminin yapmas\u0131 gereken de kainat\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f sebebi olan Zat\u0131n s\u00fcnnetine uymakt\u0131r. Zira onu sevmek s\u00fcnnetine ittiba iledir. Gerisi ya cehalet, ya dalalet, ya da sefahattir…<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir tarikat ad\u0131. Mel\u00e2met, s\u00f6zl\u00fckte k\u0131namak, ay\u0131plamak ve sitem etmek manalar\u0131na gelir. Mel\u00e2m\u00eelik yoluna ba\u011flanan kimseye de “Mel\u00e2m\u00ee” denir. Mel\u00e2m\u00eeli\u011fin bir tarikat oldu\u011funu s\u00f6yleyenler yan\u0131nda; kurallar\u0131 belli bir tarikat olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6steri\u015ften ve d\u00fcnya kayg\u0131s\u0131ndan uzak kalmay\u0131 benimseyenlerin genel ad\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler de vard\u0131r. Mel\u00e2m\u00eeli\u011fin bir tarikat olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kurucusunun ve kurulu\u015f tarihinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-128","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-iman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":129,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cihankama.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}